بسم الله الرحمن الرحیم

چه زمانی آموزش را شروع کنیم؟

 

بچه ها در سنین مختلفی یاد میگیرند تا به شما بگویند کی جیش یا پی پی دارند.معمولا نشانه های اینکه کودک شما آماده توالت ترینینگ است حدود 2 سالگی ظاهر میشوند،اگرچه بعضی از بچه ها ممکن است نشانه های آماده بودن را در 18 ماهگی از خود نشان دهند.

آموزش دستشویی رفتن زمان شب ، میتواند اواخر هشت سالگی شروع شود هرچند بیشتر بچه ها در 5 سالگی دیگر شب ها خود را خیس نمیکنند.

قبل از اینکه آموزش جیش و پی پی کردن در توالت یا صندلی توالت مخصوص کودکان را به کودک خود آموزش دهید بهتر است که یک برنامه روزانه با کودکتان داشته باشید و به او اجازه دهید که روی صندلی مخصوص بنشیند و با آن بازی کند.برای این کار میتوانید از اسباب بازی هایی که مورد علاقه کودک هستند استفاده کنید و یا او را روی صندلی مخصوص نشانده و برای او قصه بگویید.البته یادتان باشد که کودک را بر خلاف میلش بر روی صندلی ننشانید.

 

کودک شما علامت هایی نشان میدهد که به معنای آمادگی او برای شروع آموزش است.

 اگر او:

* میتواند راه برود و بدود و برای مدتی کوتاه بنشیند

* وقتی که وظیفه یا کاری را انجام میدهد بیشتر احساس استقلال و مستقل بودن می کند

*تماشا کردن افراد در حالی که رفع حاجت میکنند برایش جالب شده است(این اتفاق ممکن است در ابتدا زشت به نظر برسد و یا شما را ناراحت کند اما این روش خوبی برای معرفی کردن چیزها است. )

*پوشکش بالای 2 ساعت خشک است.این نشان میدهد که کودک قادر است ادرارش را در مثانه اش نگهدارد(در نوزادان کم سن و سال تر و تازه به دنیا آمده مثانه به صورت خودکار و غیر ارادی خالی می شود)

* شما را با خبر میکند(یا نشانه های آشکاری از خودش نشان میدهد).وقتی که کودک شما جیش یا پی پی دارد و قبل از اینکه اتفاق بیافتد به شما می گوید بنابراین کودک شما آماده توالت ترینینگ است.

*نسبت به پوشیدن پوشک بی علاقه شده است.مثلا وقتی که پوشکش خیس یا کثیف است سعی میکند آن را در بیاورد.

*حرکات منظم و نرم روده دارد.

*میتواند شلوار خودش را بالا و پایین بکشد

*میتواند دستور عمل های ساده را دنبال کند.مثلا: توپ را به بابایی بده

*در رابطه با اشیایی که جایشان در خانه مشخص است درک دارد

وقتی که کودک شما آماده است همه این نشانه ها نیازی نیست که ظاهر شوند.در واقع یک روند کلی شما را متوجه این خواهد کرد که زمان شروع آموزش فرا رسیده است.

 

آماده شوید

 

* ابتدا تصمیم بگیرید که میخواهید آموزش استفاده از توالت یا صندلی توالت مخصوص کودکان را به کودک خود یاد بدهید.

استفاده کردن از صندلی های مخصوص مزایایی دارد از جمله اینکه قابل جابه جایی هستند و جذاب بیشتری دارند و نسبت به توالت برای بچه ها کمتر دلهره آور هستند

تلاش کنید تا اولویت های بچه خودتان را پیدا کنید و طبق همان ها پیش بروید.بعضی از والدین کودکان خودشان را تشویق میکنند تا همزمان هم از توالت و هم از صندلی مخصوص استفاده کنند.

* دوم اینکه مطمئن شوید که تمام تجهیزات و وسایل مورد نیاز را دارید.اگر کودک شما از توالت استفاده میکند شما یک مرحله نیاز دارید تا روی، نشستن کودک روی توالت کار کنید.و همچنین به یک صندلی کوچک نیاز دارید که متناسب باشد و از داخل نیز ایمن باشد چرا که بعضی از بچه ها میترسند که داخل سوراخ توالت بیافتند و یا سر بخورند.

در ابتدا شما میتوانید یک کتاب داستان و یا یک فیلم با موضوع آموزش دادن توالت رفتن به بچه ها همراه با کودک خود تماشا کنید.خواندن این کتاب ها و تماشای این فیلم ها زودتر از سن آموزش توالت رفتن برای کودک بسیار مفید خواهد بود.

 

نکاتی برای شروع:

 

* به دنبال علامت هایی بگردید نشان دهد کودک شما آماده یادگیری توالت ترینینگ است(رجوع کنید به مطالب بالا).

* توالت یا صندلی مخصوص را برای کودکتان توضیح داده و طرز کار آن را توضیح دهید.اجازه دهید کودک بیشتر با آن آشنا شود.

* اجازه دهید کودکتان دستشویی رفتن دیگران را تماشا کند و به او درباره کاری که میکنند توضیح دهید.

* شلوارها و شرت هایی به کودک بپوشانید که احساس مرطوب بودن را خیلی زودتر و راحت تر درک کند.

* ممکنه است که متوجه شده باشید که روده کودکتان در زمان های خاصی از روز کار میکند.بنابراین سعی کنید کودک را در همین زمان ها روی صندلی مخصوص توالت بگذارید.البته این در رابطه با همه کودکان جواب نمیدهد.آموزش توالت رفتن صحیح وقتی شروع میشود که کودک شما از احساس جیش کردن و یا پی پی کردن آگاه باشد و به فرایند آموزش توالت رفتن علاقمند باشد.

* به کودکتان لغات و اصطلاحات مرتبط با توالت رفتن را یاد بدهید.برای مثال میتوانید به او یاد بدهید که بگوید جیش دارم و یا پی پی دارم.

 

گام های اساسی برای آموزش توالت رفتن(توالت ترینینگ):

 

* یک روز مشخص را برای شروع کار انتخاب کنید.مثلا یک روز تعطیل که برنامه ای برای بیرون رفتن ندارید.

* از پوشک استفاده نکنید(البته به جز شب ها و ساعاتی از روز که کودک خواب است).از شلوارهای راحت استفاده کنید.حتی میتوانید اجازه بدهید که کودکتان خودش شلوارش را انتخاب کند که میتواند یک گام هیجان انگیز برای او باشد.

*لباس هایی به کودکتان بپوشانید که در آوردن انها راحت باشد.مثلا شلوارهای کش دار و بدون زیپ و در هواهای گرم تر میتوانید از زیر شلواری و شرت در خانه استفاده کنید.

* کودک را هر وقت که حرکات روده دارد روی صندلی مخصوص کودکان بنشانید مثلا 30 دقیقه بعد از غذا خوردن و یا بعد از حمام رفتن.

* به کودکتان آب زیادی بدهید تا باعث شود که نیاز به توالت رفتن پیدا کند.

* اگر کودک با شما همکاری نمیکند و یا علاقمند به نظر نمیرسد مدتی صبر کنید تا مجددا علاقمند شود.

* به کودکتان برای تلاشش تقویت مثبت بدهید(حتی اگر فرایند آموزش به کندی طی میشود)و زمانی که موفق شد او را بسیار تشویق و از او تمجید کنید.میتوانید از جملاتی مثل آفرین پسرم/دخترم که تونستی رویه صندلی مخصوص بشینی     و… استفاده کنید.و هر مرحله را که به اتمام رساند از مقدار تحسین و تقویت بکاهید.

* مراقب علامت هایی که نشان دهنده ی این است که کودک نیاز به توالت رفتن دارد باشید.نشانه هایی مثل: تغییراتی در مزاج،باد شکم و آرام راه رفتن.

* شما میتوانید در مراحل مختلفی از روز(اما نه اغلب اوقات) از کودکتان بپرسید که نیاز به توالت رفتن دارد یا نه؟

یادآوری کردن ملایم و با مهربانی کافی است.بهتر است که فرزند شما احساس کند که تحت فشار قرار ندارد.

* پنج دقیقه نشستن کودک روی صندلی مخصوص و یا توالت کافی است.بهتر است کودک را مجبور نکنید که برای مدتی طولانی رویه صندلی بنشیند چراکه ممکن است کوک احساس کند که دارد تنبیه می شود.

* تا زمانی که کودک یاد بگیرد که خود را بعد از توالت رفتن بشوید و تمیز کند شما باید این کار را انجام دهید.یادتان باشد که کودک را از جلو به عقب تمیز کنید مخصوصا در دختران کوچک.

* به فرزند پسرتان یاد دهید تا بعد از هر بار ادرار کردن آلت تناسلی خود را تکان دهد تا از شر تمام قطره های باقی مانده ادرار خلاص شود.

* به فرزند خود یاد دهید تا بعد از هربار توالت رفتن دستهای خود را بشوید.این میتواند یک فعالیت سرگرم کننده باشد که فرزند شما از آن لذت ببرد.

* اگر کودک شما توالت را کثیف کرد چیزی نگویید و آن را بدون هیچگونه نق نق کرد و غر زدنی تمیز کنید.

آموزش توالت رفتن ممکن است چند روز و یا چند ماه زمان ببرد.این یک مسابقه نیست(مهم نیست که بقیه ی والدین در رابطه با فرزندان شگفت انگیزشان چه می گویند).

 

نکته کلیدی :کودک را مجبور نکنید و به او فشار نیاورید.او را با یادآوری های ملایم و مهربانانه و داستان خواندن در این راه تشویق کنید.چیزی که کودک شما اغلب دنبال آن است خوشحال کردن و گرفتن تایید شما است و تشویق و تایید کردن او این را به وی خواهد فهماند که چقدر کارش را خوب انجام داده است.

 

شب ها چه باید کرد؟

 

حتی اگر کودک شما در طول روز از توالت و یا صندلی مخصوص استفاده میکند باز هم هنوز زمانش نرسیده است که پوشک را دور بیاندازید.اغلب کودکانی که شبها خشک هستند و خودشان را خیس نمیکنند بین 3 تا 4 سال سن دارند.

بعضی از کودکان تا 6-7 سالگی و حتی در سنین بالاتر هنوز شبها خودشان را در رختخواب خیس میکنند.

 

استفاده از شورت های مخصوص به جای پوشک

 

در واقع میتوان گفت که پوشک یک توالت قابل حمل است.بنابراین بعد از چند هفته که کودک شما آموزش استفاده از توالت را شروع کرد زمان خوبی برای استفاده از شلوارها و شورت های مخصوص با قابلیت جذب بالا و درآوردن راحت است. این گونه زیر شلواری ها جایگزین خوبی برای پوشک است و طوری طراحی شده است که ادرار و مدفوع کودک را به خوبی جذب کند.

استفاده از اینگونه لباس ها یک حرکت بزرگ رو به جلو برای کودک شما محسوب میشود.اگرشما این حرکت را با کودک خود جشن بگیرید فرایند گذر از این مرحله سریع تر و سهل تر خواهد بود.با او درباره اینکه دیگر بزرگ شده است و اینکه به او چقدر افتخار میکنید صحبت کنید.

 

موانع و حوادث

 

کودک شما اکنون توانایی شگفت انگیز فیزیکی مدیریت این فرانید بدنی را توسعه داده است.به عنوان یک فرد بالغ ممکن است که یادتان نباشد اما انجام دادن درست این فرایند(توالت رفتن) مدتی زمان می برد.

شما باید انتظار موانع و حوادثی در این بین را داشته باشید.در واقع همه اینها بخشی از این فرایند است.

اگر کودک شما به خاطر حادثه ای آشفته و مضطرب شد این اطمینان را به او بدهید که اصلا مهم نیست و دلیلی برای نگرانی وجود ندارد.

 

برای جلوگیری از حوادث:

 

* اگر کودکتان می گوید که فورا به توالت رفتن نیاز دارد به او توجه کنید شاید راست بگوید!

*اگر مطمئن هستید که کودک شما برای مدتی پی پی یا جیش نکرده است به او یادآوری کنید که ممکن است نیاز داشته باشد تا به توالت برود چراکه ممکن است خودش وقتی تشخیص دهد که نیاز به توالت رفتن دارد که خیلی دیر شده باشد.

* چک کنید آیا کودکتان در زمان بازی کردن طولانی و یا بیرون رفتن نیازی به توالت رفتن دارد یا نه؟ اگر نمیخواهد برود اشکالی ندارد.

* مطمئن شوید که توالت و یا صندلی توالت مخصوص کودکان همیشه در دسترس و آماده استفاده است.

* از کودکتان بخواهید که قبل از خواب جیش کند و از دادن نوشیدنی و مایعات زیاد در ساعت خواب کودک جلوگیری کنید.

اگر مدت زمان آموزش توالت رفتن از آن چیزی که انتظار داشتید بیشتر شد آرامش خود را حفظ کنید و در رابطه با موفقیت های کودکتان مثبت اندیش باشید چراکه دیر یا زود نهایتا یاد خواهد گرفت.فشار بیش از حد به کودک و استرس وارد کردن به او میتواند باعث بروز احساسات منفی در وی و در نتیجه منجر به این شود که کودک از توالت رفتن خودداری کند.

 

مشکلات بهداشتی

 

حواستان باید به مشکلات احتمالی ای که با توالت ترینینگ مرتبط است باشد.

این علائم عبارتنداز:

 

* افزایش و یا کاهش زیاد در دفعات ادرار و مدفوع کودک.

* سخت خارج شدن مدفوع

* بی نظم بودن و یا آبکی بودن مدفوع

* وجود خون در مدفوع یا ادرار( یا تیره بودن ادرار)

* احساس درد هنگام قضای حاجت

در صورتی که احساس میکنید ممکن است مشکلی وجود داشته باشد میتوانید کودک را به پزشک اطفال نشان دهید.

صادق علی دوست / روان شناس بالینی